Хар нүх гэдэг нь гэрэл болон аливаа цахилгаан соронзон долгион нэвтрэн гарахааргүй маш хүчтэй таталцлын орон үүссэн огторгуйн орон зай юм. Үзэгдэх гэрлийг өөртөө татан шингээдэг учраас гадны ажиглагчийн хувьд хүрээлэн буй харанхуй огторгуйн дэвсгэрээс ялгаран харагдах боломжгүй юм. Тийм учраас хар нүх хэмээн нэрийдсэн болно. Хар нүх өөрөө шууд харагдах боломжгүй ч түүнийг үзэгдлийн хаяаныхаа гадна талаарх бодис, биетүүдтэй харилцан үйлчилж байгаа байдлаар нь ажиглан илрүүлж болно. Жишээлбэл, хар нүхэнд татагдан орж байгаа хий, тоосонцрыг ажиглах боломжтой. Хий, тоосонцор нь хар нүхэнд татагдан орохдоо хуйларч (турбулент хөдөлгөөн), өндөр температур хүртэл халан, их хэмжээний цацраг ялгаруулна. Ийм ажиглалтын үр дүнд манай ертөнцөд хар нүх бодитой оршин байна гэдги...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://undrax.blogmn.net/set_bichih.php?w=undrax&e_id=70755Mon, 03 Aug 2026 09:46:44 +0000 no_email@coo.mn (Undrax) https://undrax.blogmn.net/70753/hatuu-biyeiin-tuluv.htmlhttps://undrax.blogmn.net/70753/hatuu-biyeiin-tuluv.htmlТалст оронт тор Талст бодис бүрийн талстууд тодорхой хэлбэр дүрстэй байна. Натрийн хлоридын талст шоо дөрвөлжин, калийн сульфатын талст ромбо хэлбэртэй, к...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://undrax.blogmn.net/set_bichih.php?w=undrax&e_id=70753Mon, 03 Aug 2026 09:46:44 +0000 no_email@coo.mn (Undrax) https://undrax.blogmn.net/70645/amjilttai-surah-10-zarchim.htmlhttps://undrax.blogmn.net/70645/amjilttai-surah-10-zarchim.html1. Өөрийнхөө хүчинд итгэлтэй бай. Суралцах хүсэл эрмэлзэлтэй байж, мэдлэг эзэмших сонирхлоо хөгжүүлж ажилла. Өөрийнхөө хүчинд итгэхгүй байх шиг тийм гутамшиг гэж үгүй.

2. Анхаарлаа төвлөрүүл. Анхаарлаа ганц мөч л өөр зүйлд хандуулахад цааш суралцахад онц чухал зүйлийг өнгөрөөж, суралцах чадваргүй болоход хүрч болно. Хэрэв нэг л зүйлийг анхааралгүй орхигдуулбал түүнийгээ маргааш гэлгүй тэр дор нь мэдэж авч бай.

3. Сайн хөдөлмөрлөж, хөдөлмөрийг хайрлаж сур. Зохион бүтээгч Эдисоний "Шинжлэх ухаанд бүх зүйлийн 1 %-ийг авъяасаар, 99%-ийг хичээл зүтгэлээр бий болгодог" гэсэн үгийг санаж яв.

4. Суралцах тодорхой дэг журмыг баримталж, ажил амралтаа зохицуулж бай. Хүнд хөнгөн хичээлийн даалгаврыг сэлгүүлэн зохицуулсан, өдрийн цагийн хуваарийг сайн бодож боловсруулан мөрдөж ажилла.

5. Бүх зүйлийг цээжлэх гэж бүү оролд. Ой тогтоолтондоо найдахын зэрэгцээ...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://undrax.blogmn.net/set_bichih.php?w=undrax&e_id=70645Mon, 03 Aug 2026 09:46:44 +0000 no_email@coo.mn (Undrax) https://undrax.blogmn.net/70642/tyermodinamik.htmlhttps://undrax.blogmn.net/70642/tyermodinamik.htmlТермодинамик. Аливаа бодис атом молекулаас тогтдог ба атом нь химийн урвалаар үл хуваагдах элемэнтийн хамгийн жижиг хэсэг юм. Атомууд нэгдэж молекулуупыг үүсгэх ба өөр төрлийн атомууд нэгдэж химийн элемэнт нэгдлийг бий болгоно. Атомууд нь хоорондоо химийн холбоосоор холбогдсон бодисын химийн шинж чанарыг хадгалсан хамгийн жижиг хэсгийг молекул гэнэ.
 
Молекулууд нь үргэлжийн эмх замбараагүй хөдөлгөөнд оршин тасралтгүй харилцан үйлчлэлд орно. Ердийн нөхцөлд (1атм даралт 273, 15к tо-т) байгаа 1м3 эзэлхүүнтэй хийд 1025, шингэнд 1026, хатуу биед 21028 эрэмбийн молекул байна. 1961 оноос нүүрстөрөгч C12 изотопын масс 1/12г массын нэгж болгон авч массын атом нэгж (м.а.н) гэж нэрлэх болсон. 1м.а.н=1.6710-27кг

Жин хэмжүүрийн олон улсын хурлаас 1971 онд бодисын тоо хэмжээний нэгжээр СИ системд молийг авахаар тогтжээ. 0.012кг масстай бодисын тоо хэмжээг 1 моль гэнэ. 1моль бодис Nа=6.0231023 тооны молекул агуулдаг бөгөөд үүнийг Авогадрын тоо гэнэ. Ингэхээр ямар нэгэн моль бодис ...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://undrax.blogmn.net/set_bichih.php?w=undrax&e_id=70642Mon, 03 Aug 2026 09:46:44 +0000 no_email@coo.mn (Undrax) https://undrax.blogmn.net/67920/hun-uuruu-amidrahuin-uhaanaa-doorh-5-horoor-hunuudug-tul-bolgoomjilj-yav..htmlhttps://undrax.blogmn.net/67920/hun-uuruu-amidrahuin-uhaanaa-doorh-5-horoor-hunuudug-tul-bolgoomjilj-yav..html2. Хараалаар 36 бузрыг өөртөө татдагаас болгоомжил.
3.Өвдөөгүй байж ёолж өөртөө барцад учруулахаас болгоомжил.
4. Архийг хэтрүүлэн ууж 10 махбодио хөнөөхөөс болгоомжил.
5. Амьдралын аливаа бүх зүйлээ буруу ойлгож буруу дүгнэж явсаар хөнөөх аюулаас болгоомжил.

]]>https://undrax.blogmn.net/set_bichih.php?w=undrax&e_id=67920Mon, 03 Aug 2026 09:46:44 +0000 no_email@coo.mn (Undrax) https://undrax.blogmn.net/65853/myehanik-hudulguun.htmlhttps://undrax.blogmn.net/65853/myehanik-hudulguun.htmlХурд нь байршлын өөрчлөлтөөр тодорхойлогддог физик хэмжигдэхүүн. Хурд нь вектор хэмжигдэхүүн бөгөөд хурдны хэмжээ болон чиглэл хоёроор илэрхийлэгдэнэ. СИ системд хурдны нэгж нь метр/секунд (м/с) байдаг. Хурдны скалъяр туйлын хэмжээ нь хурдны хэмжээ юм. Жишээлбэл "5 метр/секунд" нь хурдны хэмжээ бөгөөд вектор хэмжигдхүүн биш, харин "зүүн зүгт 5 метр/секунд" гэвэл вектор хэмжигдхүүн болно. Объект (Δt) хугацааны ин...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://undrax.blogmn.net/set_bichih.php?w=undrax&e_id=65853Mon, 03 Aug 2026 09:46:44 +0000 no_email@coo.mn (Undrax) https://undrax.blogmn.net/65847/bodlogo-bodoh-arga-zui.htmlhttps://undrax.blogmn.net/65847/bodlogo-bodoh-arga-zui.html1. Бодлогын физик санааг гаргах

2. Товч бичиглэл хийх

3. Зураглал, схем гаргах

4. Үндсэн томъёог бичих

5. Туслах томъёог бичих

6. Үндсэн томъёонд туслах томъёог орлуулах

7. Томъёонд тоог орлуулж тооцоо хийх

8. Анализ, дүгнэлт гаргах

Физикийн хичээл судлаж...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://undrax.blogmn.net/set_bichih.php?w=undrax&e_id=65847Mon, 03 Aug 2026 09:46:44 +0000 no_email@coo.mn (Undrax) https://undrax.blogmn.net/65675/daralt-daralt-damjih.htmlhttps://undrax.blogmn.net/65675/daralt-daralt-damjih.html

Зорилго:



Даралтгэсэнфизикхэмжигдэхүүнтэйтанилцах

Агуулга

Бидөмнөхбүлгүүдэдхарилцанүйлчлэлийнтухаймөнхарилцанүйлчлэлийнальхирхүчтэйявагдажбуйгилэрхийлэххүчгэсэнфизикхэмжигдэхүүнийтухайсудалсан Хүчньтоонхэмжээбачиглэлээрзэрэгтодорхойлогдоххэмжигдэхүүнбөгөөдчиглэлтэйхэрчмээрдүрслэнүзүүлжболдог Хэрчмийнэхлэлньхүчнийүйлчлэлилрэхцэгийг хэрчмийнуртньхүчнийхэмжээг хэрчмийнчиглэлньхүчнийүйлчлэлийнчиглэлийгилтгэнэ ХүчийгүсгээртэмдэглэжНьютон[ нэгжээрхэмждэг Хэмжихбагажийгньдинамометргэнэ

. Энэдүрслэлньцэгтхэвтээчиглэлийндагуухүчзүүнээсбаруунчиглэлдүйлчилжээгэсэнутгыгхаруулна Хүчньянзбүрийнгаралүүсэлтэй хэмжээбачиглэлньөөрөөрбайжболно Энэхичээлээрдараххүчгэсэншинэойлголтыгавчүзэхболно Дараххүчгэдэгньбайгальдээрххүчнийнэгэншинэтөрөлбишбөгөөдямарчгаралүүсэлтэйхүчдараххүчнийхэлбэрээрилэрчболно. Жишээнь Хүндийнхүчнийулмаасбиетулгуураатодорхойхүчээрдаржбайдаг Энэхүчийгбидбиеийнжингэжнэрлэсэн Нөгөөталаасбиеийнжинньтургууртучруулахдараххүчгэжхэл...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://undrax.blogmn.net/set_bichih.php?w=undrax&e_id=65675Mon, 03 Aug 2026 09:46:44 +0000 no_email@coo.mn (Undrax) https://undrax.blogmn.net/65653/galaktik.htmlhttps://undrax.blogmn.net/65653/galaktik.htmlГалактик (грек: galakt-, "сүү" гэсэн утгатай) буюу Тэнгэрийн заадас, Оддын аймаг нь хоорондоо харилцан үйлчлэлцэж, нэг нэгэндээ физик нөлөө үзүүлдэг одод, оддын бөөгнөрөл, тэдгээрийн оршин буй орчинг хэлнэ. Галактикууд нь 10 саяаас 1 тэрбум хүртэлх тооны ододтой байж болно.
Судалгааны түүх
Америкийн эрдэмтэн Эдвин Хаббл 20-р зууны эхээр мананцарын фотосперткрийг судлах үедээ тэнд маш олон од, оддын бөөгнөрөл, бадмааргийг анх удаа илрүүлж нээсэн. Хаббл бадмааргийн үзэгдэх хэмжигдэхүүн, хувирах хугацааг судлаад мананцар байдалтай харагдах зүйл нь асар олон оддыг багтаасан бүхэл бүтэн систем буюу Галактик болохыг тогтоожээ.
Бүтэц, ангилал
Галактикийн төвийн эргэн тойронг түүний цөм гэнэ. Манай галактикийн төв нь нумын ордонд байрладаг. Нар нь галактикийн төвөөс 30000 гэрлийн жилд оршдог. Галактикийн бүх од түүний төвийг тойрон эргэдэг. Галактикүүдийг үзэгдэх дүрс хэлбэрээр нь:
• мушгиа галактик
• элипс галактик
• оноох хэл...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://undrax.blogmn.net/set_bichih.php?w=undrax&e_id=65653Mon, 03 Aug 2026 09:46:44 +0000 no_email@coo.mn (Undrax) https://undrax.blogmn.net/65637/hun-yaagaad-yadardag-ve.htmlhttps://undrax.blogmn.net/65637/hun-yaagaad-yadardag-ve.html]]>https://undrax.blogmn.net/set_bichih.php?w=undrax&e_id=65637Mon, 03 Aug 2026 09:46:44 +0000 no_email@coo.mn (Undrax)